Tijdschrift voor Europa, AI, digitalisering & samenleving

Huidige bijdragen

Wat onze grootvaders ons vertelden over de oorlog - en waarom deze stemmen vandaag ontbreken

door
Oorlogsherinneringen van de grootvaders

Er wordt veel gepraat over oorlog. In het nieuws, praatprogramma's, commentaren, sociale media. Bijna geen enkel ander onderwerp is zo aanwezig - en tegelijkertijd zo vreemd abstract. Cijfers, kaarten, frontlinies, expertises. We weten waar iets gebeurt, wie erbij betrokken is en wat er op het spel staat. Wat bijna volledig ontbreekt zijn de stemmen van degenen die de oorlog hebben meegemaakt in plaats van verklaard.

Misschien is het omdat deze stemmen langzaam verstommen. Maar misschien ook omdat we vergeten zijn hoe we naar ze moeten luisteren.

Meer lezen

Hoe was Syrië voor de oorlog? Wie regeert er vandaag? Wat betekent dit voor vluchtelingen in Duitsland?

door
Syrië en Damascus

Voor mij is Syrië geen abstract nieuwsland, niet zomaar een crisisconcept in de krantenkoppen. Ik volg dit land - op afstand, maar continu - al zo'n twintig jaar. Niet uit politiek activisme, maar uit oprechte interesse. Voor mij is Syrië altijd een voorbeeld geweest van hoe de wereld ingewikkelder is dan eenvoudige goed en kwaad verhalen. Een land in het Midden-Oosten dat seculier georganiseerd was, relatief stabiel en sociaal veel moderner dan velen hadden verwacht.

Een bijkomend punt dat al vroeg mijn interesse wekte, was de persoon van Bashar al-Assad zelf. Een man die in Zwitserland had gestudeerd, een opleiding tot oogarts had gevolgd, de realiteit van het leven in het Westen kende - en vervolgens aan het hoofd stond van een staat in het Midden-Oosten. Dat paste niet in het gebruikelijke plaatje. Het was voor mij des te irritanter om te zien hoe snel de publieke perceptie vernauwde, hoe een complexe staat binnen een paar jaar een puur symbool van geweld, vlucht en morele simplificatie werd. De schok voor mij was niet zozeer dat Syrië in een oorlog belandde - de geschiedenis kent veel van zulke breuken - maar hoe weinig ruimte er daarna overbleef voor differentiatie. Dit artikel is daarom ook een poging om weer wat orde te scheppen in een onderwerp dat in de media vaak alleen als chaos wordt gepresenteerd.

Meer lezen

Kunstmatige intelligentie en energie: wat de AI-boom echt kost

door
AI, energie en duurzaamheid

Op het eerste gezicht lijkt kunstmatige intelligentie bijna gewichtloos. Je typt een vraag in en seconden later verschijnt er een antwoord. Geen lawaai, geen rook, geen zichtbare beweging. Alles lijkt „in the cloud“ te gebeuren. Dit is precies de denkfout. AI is geen abstracte magie, maar het resultaat van zeer concrete, fysieke processen. Achter elk antwoord zitten datacenters, elektriciteitsleidingen, koelsystemen, chips en hele infrastructuren. Hoe meer AI ons dagelijks leven binnendringt, hoe zichtbaarder deze realiteit wordt. En dit is waar de kwestie van duurzaamheid begint.

Iedereen die het over AI heeft zonder het over energie, grondstoffen en infrastructuur te hebben, beschrijft alleen de oppervlakte. Dit artikel gaat dieper. Niet met paniekzaaierij, maar met een nuchtere blik op wat AI eigenlijk nodig heeft om te functioneren - nu en in de toekomst.

Meer lezen

Zinkgasopslagfaciliteiten in Duitsland: technologie, grenzen en politieke gevolgen

door
Gasopslag in Duitsland

Wanneer in het nieuws van „40 procent vullingsgraad van de gasopslagfaciliteiten“ Als we het over percentages hebben, klinkt dat in eerste instantie abstract. Percentages lijken technisch, ver verwijderd van het dagelijks leven. En toch zit er iets heel concreets achter: de vraag hoe stabiel onze energievoorziening werkelijk is - niet in theorie, maar in de dagelijkse praktijk.

Gas wordt in Duitsland niet alleen gebruikt voor industriële installaties of elektriciteitscentrales. Het verwarmt huizen, levert warm water, stuurt stadsverwarmingsnetwerken aan en is in veel regio's nog steeds de centrale ruggengraat van de energievoorziening. In tegenstelling tot elektriciteit kan gas echter niet naar believen worden opgewekt „met een druk op de knop“. Het moet worden gewonnen, getransporteerd en vooral opgeslagen.

Dit is precies waar de gasopslagfaciliteiten om de hoek komen kijken. Ze zijn als de voorraadkast van het land. Zolang hij goed gevuld is, staat bijna niemand erbij stil. Als hij zichtbaar leeg raakt, rijzen er vragen: Gaat het nog lang mee? Hoe lang nog? En wat gebeurt er als het bergafwaarts blijft gaan?

Meer lezen

Is doden onwaardig? Een nuchtere vraag over moord, terreur en oorlog

door
Is doden onwaardig?

We leven in roerige tijden. Oorlog, terreur, geweld - dit alles is weer volop aanwezig. In het nieuws, in politieke debatten, in gesprekken aan de zijlijn. Beslissingen over oorlog en vrede worden genomen, vaak snel, vaak met grote vastberadenheid. Argumenten worden naar voren gebracht, afgewogen, gerechtvaardigd. En toch blijf ik achter met een gevoel van onbehagen.

Niet omdat ik geloof dat alles gemakkelijk is of omdat ik droom van een conflictvrije wereld. Maar omdat ik merk hoe zelden een heel specifieke vraag wordt gesteld. Een vraag die noch juridisch, noch militair is. Een vraag die niet gaat over schuld of gerechtigheid, maar over iets fundamentelers. Deze vraag is: Wat doet het met een mens als hij een ander mens doodt?

Dit artikel is een poging om deze vraag rustig en nuchter te stellen - zonder beschuldiging, zonder morele pathos en zonder de actualiteit te instrumentaliseren.

Meer lezen

Meer dan punk: Nina Hagen, Cosma Shiva en de kunst om je niet te laten beetnemen

door
Portret van Nina en Cosma Shiva Hagen

Bij een portret van Nina Hagen is het verleidelijk om het eerst over muziek te hebben. Over punk, provocatie, schrille optredens. Over alles wat luid en zichtbaar is. Dit portret begint bewust anders. Niet met liedjes, niet met stijlen, niet met beelden. Maar met iets stillers - en belangrijker: houding.

Houding is geen label. Het kan niet als een kostuum worden aangetrokken, achteraf worden opgeplakt of met marketing worden uitgelegd. Houding is duidelijk zichtbaar in vroeg gedrag, lang voordat iemand beroemd wordt. Je ziet het aan hoe iemand reageert op beperkingen, op tegenstellingen, op macht. En dit is waar Nina Hagen interessant wordt - niet als icoon, maar als persoonlijkheid.

Meer lezen

Waarom afstand geen retraite is - en hoe een freeze-out oriëntatie creëert

door
Freezeout - afstand in crisissituaties

Als je midden in een crisis zit, lijkt alles dringend. Je hebt het gevoel dat je onmiddellijk moet handelen, onmiddellijk moet spreken, onmiddellijk moet beslissen. En daar komt vaak nog een tweede gevoel bij: Als je nu niet doorzet, glijdt alles van je af. Dat is begrijpelijk. Het is ook menselijk. Maar dit is precies waar de fout vaak begint.

Want nabijheid is niet automatisch duidelijkheid. Nabijheid kan ook betekenen dat je te dichtbij bent om te zien wat er echt gebeurt. Net zoals je een schilderij niet kunt herkennen als je neus tegen het doek geplakt zit. Je ziet dan alleen individuele penseelstreken - en denkt dat ze het hele schilderij zijn.

Een freeze-out, goed begrepen, is niets meer dan een stap terug. Niet om weg te rennen, maar om weer te kunnen zien.

Meer lezen

Iran begrijpen: Het dagelijks leven, protesten en belangen buiten de krantenkoppen

door
Iran begrijpen

Bijna geen enkel ander land roept zulke vaste beelden op als Iran. Nog voor er ook maar één detail wordt genoemd, zijn de associaties er al: mullahs, onderdrukking, protesten, religieus fanatisme, een staat in permanent conflict met de eigen bevolking. Deze beelden zijn zo vertrouwd dat ze nauwelijks in twijfel worden getrokken. Ze lijken vanzelfsprekend, bijna als algemene kennis.

En daar ligt het probleem. Want deze „kennis“ komt zelden uit persoonlijke ervaring. Het komt uit krantenkoppen, uit commentaren, uit verhalen die al jaren worden herhaald. Iran is een van die landen waarover veel mensen een heel duidelijke mening hebben - ook al zijn ze er nooit geweest, spreken ze de taal niet, kennen ze het dagelijkse leven niet. Het beeld is compleet, samenhangend, schijnbaar vrij van tegenstrijdigheden. En juist daarom is het zo overtuigend. Maar wat gebeurt er als een beeld te glad wordt?

Meer lezen

↑